Tegoroczny program literacki Kina na Granicy nosi tytuł „Środkowoeuropejski kociołek”
W roli „kucharzy” wystąpią m.in. czeska eseistka, prozaiczka i tłumaczka Radka Denemarková, rabin i pisarz Karol Sidon, słowacki prozaik Pavol Rankov, eseista Martin M. Šimečka czy polski reporter Wojciech Jagielski. Będą też poeci, bo przecież Cieszyn to miasto tak wspaniałych twórców tego gatunku jak Jerzy Kronhold i Zbigniew Machej, nie zabraknie również debat i wątków związanych z obecną sytuacją na świecie. Autorem programu literackiego jest Andrzej S. Jagodziński.
PROGRAM
30.04.2022
14:00 – Literacki Hyde Park: prezentacja antologii młodej poezji czeskiej Sąsiadki oraz rozmowa z jej autorką i tłumaczką Zofią Bałdygą (PL) – moderuje Zbigniew Machej (PL);
16:00 – „Sąsiedzi” – rozmowa: Andrej Chadanowicz (BA), Marie Iljašenko (CZ), Antoni Pawlak (PL), Katarína Kucbelová (SK) – moderuje Zofia Bałdyga
Pierwszego dnia literackiego programu porozmawiamy o współczesnej środkowoeuropejskiej poezji. W debacie, zatytułowanej „Sąsiedzi”, Czechy reprezentować będzie poetka i tłumaczka Marie Iljašenko (urodzona w Kijowie córka Ukraińca i Czeszki z polskimi korzeniami), Polskę – poeta i publicysta Antoni Pawlak, Słowację – poetka i działaczka kulturalna Katarína Kucbelová, Białoruś zaś – Andrej Chadanowicz, poeta i tłumacz m.in. dzieł Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza i Zbigniewa Herberta. Dyskusję poprowadzi poetka i tłumaczka, przybliżająca Polakom najnowszą czeską i słowacką poezję – Zofia Bałdyga.
01.05.2022
12:00 – Poezja w samo południe (w księgarni „Kornel i Przyjaciele”) – Tomik Zbigniewa Macheja 2020 prezentuje i rozmawia z jego autorem Antoni Pawlak;
14:00 - Literacki Hyde Park: prezentacja polskiego przekładu książki Apartament w hotelu Wojna oraz rozmowa z autorem Tomášem Forró (SK) i tłumaczem Andrzejem S. Jagodzińskim (PL) – moderuje Martin M. Šimečka (SK);
16:00 – „Dziki Wschód? Dzika wojna?” – rozmowa: Miroslav Karas (CZ), Wojciech Jagielski (PL), Tomáš Forró (SK) – moderuje Piotr Górecki (PL)
Drugiego dnia Literatury na Granicy głos oddamy reporterom. W debacie zatytułowanej „Dziki Wschód? Dzika wojna?” m.in. na temat wojny w Ukrainie porozmawiają: czeski dziennikarz i były korespondent Czeskiej Telewizji w Polsce i w Rosji Miroslav Karas, reportażysta i pisarz, autor m.in. reportażu Wszystkie wojny Lary Wojciech Jagielski oraz słowacki reporter, autor książki Apartament w hotelu Wojna. Reportaż z Donbasu Tomáš Forró. W roli moderatora wystąpi dziennikarz i były korespondent wojenny Telewizji Polskiej Piotr Górecki.
02.05.2022
12:00 - Poezja w samo południe (w księgarni „Kornel i Przyjaciele”) – Tomik Antoniego Pawlaka Tylko bez rozgrzeszenia prezentuje i rozmawia z jego autorem Zbigniew Machej;
14:00 - Literacki Hyde Park: prezentacja polskiego przekładu powieści Oty Filipa Siódmy życiorys, autorstwa Jana Stachowskiego – z Andrzejem S. Jagodzińskim (PL) rozmawia Teresa Drozda (PL);
16:00 - „Obcy w naszym domu” – rozmowa: Karol Sidon(CZ), Grzegorz Gauden (PL), Marta Šimečková (SK), Pavol Rankov (SK) – moderuje Anna Maślanka (PL)
Trzeciego dnia porozmawiamy o szeroko rozumianej obcości w środkowoeuropejskiej literaturze, kulturze i życiu społecznym. Gośćmi debaty pod tytułem „Obcy w naszym domu” będą prozaicy – czeski pisarz i dramaturg, naczelny rabin Pragi Karol Sidon oraz słowacki prozaik, zdobywca Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” Pavol Rankov, a także słowacka organizatorka Forum Środkowoeuropejskiego i publicystka Marta Šimečková oraz dziennikarz, były dyrektor Instytutu Książki, autor książki o pogromie Żydów we Lwowie w 1918 roku Lwów – kres iluzji Grzegorz Gauden. Dyskusję moderować będzie dziennikarka literacka i popularyzatorka czeskiej kultury w Polsce, Anna Maślanka.
03.05.2022
12:00 - Poezja w samo południe (w księgarni „Kornel i Przyjaciele”) – Tomik Jerzego Kronholda Długie spacery nad Olzą prezentuje i rozmawia z jego autorem Antoni Pawlak;
14:00 - Literacki Hyde Park: rozmowa z Radką Denemarkovą (CZ) i tłumaczką Olgą Czernikow (PL) – moderuje Agata Wróbel (PL);
16:00 - „Czy to świat zwariował, czy tylko my?” – rozmowa: Taciana Niadbaj (BA), Radka Denemarková (CZ), Zbigniew Machej (PL), Martin M. Šimečka (SK),– moderuje Łukasz Grzesiczak (PL).
Czwartego, ostatniego dnia Literatury na Granicy należeć będzie do eseistów. „Czy to świat zwariował, czy tylko my?” zastanawiać się będą: czeska pisarka, tłumaczka i publicystka Radka Denemarková, polski poeta i tłumacz Zbigniew Machej, słowacki pisarz, dziennikarz i wydawca Martin M. Šimečka oraz poetka, tłumaczka, prezeska białoruskiego PEN Clubu, Taciana Niadbaj. Rozmowę poprowadzi dziennikarz, politolog i analityk ds. dezinformacji, Łukasz Grzesiczak.
Kogo będzie można zobaczyć?
Uczestnicy programu literackiego:
Zofia Bałdyga – tłumaczka młodej poezji czeskiej i słowackiej, poetka, autorka czterech tomików wierszy. Absolwentka Instytutu Slawistyki Zachodniej i Południowej Uniwersytetu Warszawskiego. Laureatka Nagrody „Literatury na Świecie” (2020).
Andrej Chadanowicz – białoruski poeta, tłumacz i krytyk literacki, autor kilkunastu tomików wierszy, prezes białoruskiego PEN Clubu. Ukończył romanistykę na Białoruskim Uniwersytecie Państwowym. Tłumaczy również z języka polskiego – autor przekładów m.in. dzieł Adama Mickiewicz, Czesława Miłosza i Zbigniewa Herberta, w 2015 roku odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za promocję kultury polskiej za granicą.
Olga Czernikow – tłumaczka literatury czeskiej i redaktorka, absolwentka filologii czeskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, była redaktorka naczelna wydawnictwa Książkowe Klimaty. Za przekład Corviny Petra Rákosa nominowana do Nagrody im. Boya-Żeleńskiego (2021).
Radka Denemarková – najbardziej znana na świecie czeska pisarka, a także dziennikarka, autorka dramatów i scenariuszy, tłumaczka. Studiowała germanistykę i bohemistykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze, gdzie w 1997 roku obroniła doktorat z literatury czeskiej. Czterokrotna laureatka nagrody Magnesia Litera.
Teresa Drozda – polska dziennikarka radiowa. Prowadzi autorskie audycje kulturalne o polskiej i czeskiej kulturze w ramach podcastu „Drozdowisko”. Zajmuje się też reportażem radiowym.
Tomáš Forro – słowacki reporter dokumentujący kryzysy i konflikty m.in. w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej, Ameryki Połudnowej i Azji Południowej. Autor książki Apartament w hotelu Wojna (polskie wydanie 2022). Zdobywca Słowackiej Nagrody Dziennikarskiej (2016), dwukrotnie nominowany do czeskiej Nagrody Dziennikarskiej (2017, 2018).
Grzegorz Gauden – polski dziennikarz, w przeszłości redaktor naczelny dziennika „Rzeczpospolita” oraz dyrektor Instytutu Książki. Autor książki o pogromie Żydów we Lwowie w 1918 roku Lwów – kres iluzji, uznanej przez „Politykę” za najlepszą polską książkę historyczną 2020 roku.
Piotr Górecki – polski dziennikarz telewizyjny, były korespondent wojenny Telewizji Polskiej. W latach 90. korespondent TVP w Pradze. Laureat Nagrody PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego za materiał Massud – afgański bohater (2012).
Łukasz Grzesiczak – dziennikarz i politolog, pisze o Czechach i czeskiej kulturze. Pracuje w czasopiśmie „Nowa Europa Wschodnia” i serwisie fact-checkingowym Demagog.org.pl. Publikował m.in. w „Gazecie Wyborczej”, OKO.press czy tygodniku „Przegląd”. Stypendysta Wyszehradzkich Rezydencji Literackich.
Marie Iljašenko – czeska poetka i tłumaczka urodzona w Kijowie, córka Ukraińca oraz Czeszki z polskimi korzeniami. Studiowała rusycystykę i komparatystykę na Uniwersytecie Karola w Pradze. Autorka dwóch tomików wierszy, Osip míří na jih [Osip podąża na południe] (2015, nominacja do nagrody Magnesia Litera) i Sv. Outdoor [Święty Outdoor] (2019).
Andrzej S. Jagodziński – tłumacz literatury czeskiej i słowackiej, dyplomata, publicysta. Były dyrektor Instytutu Polskiego w Pradze i Instytutu Polskiego w Bratysławie. Laureat Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus (2009) oraz Nagrody Jiřiego Theinera za wybitne zasługi w propagowaniu literatury czeskiej za granicą (2011). Twórca programu „Literatura na Granicy”.
Wojciech Jagielski – wybitny polski dziennikarz, reportażysta i pisarz, długoletni publicysta „Gazety Wyborczej”. Autor wielu reportaży literackich m.in. z Afganistanu, Czeczenii czy Afryki. W 2015 nominowany do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za książkę Wszystkie wojny Lary, a także kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nike.
Miroslav Karas – czeski dziennikarz i reporter, dyrektor studia Telewizji Czeskiej Ostrawa. Studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Karola w Pradze. Były korespondent Czeskiego Radia i Telewizji w Polsce (w ramach swojej pracy często wyjeżdżał również do Ukrainy, krajów bałtyckich i Białorusi), a także korespondent Czeskiej Telewizji w Rosji. Autor książki A odkud bych asi tak byl? (A skąd niby miałbym być?).
Jerzy Kronhold – polski poeta, dyplomata i działacz kultury, dawniej konsul generalny w Ostrawie i dyrektor Instytutu Polskiego w Bratysławie. Należał do poetów „Nowej Fali”, na początku lat 70. organizował w Cieszynie spotkania poetyckie. Był również aktywistą Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej. Jego tomiki poetyckie były kilkakrotnie nominowane do Nagrody Nike i Nagrody Literackiej Gdynia; jest też laureatem Literackiej Nagrody Warszawy.
Katarína Kucbelová – słowacka poetka, organizatorka wydarzeń kulturalnych, fundatorka nagrody literackiej Anasoft litera. Studiowała scenariusz i dramaturgię w Wyższej Szkole Sztuk Scenicznych w Bratysławie, studia doktoranckie ukończyła na Uniwersytecie Masaryka w Brnie. Autorka czterech tomików poezji i książki prozatorskiej Čepiec, która wkrótce ukaże się po polsku.
Zbigniew Machej – poeta, tłumacz poezji czeskiej i amerykańskiej. Studiował religioznawstwo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wydał kilkanaście zbiorów wierszy. Laureat Nagrody „Arki” (1988) i Nagrody „Literatury na Świecie” (2017).
Anna Maślanka – bohemistka, tłumaczka, popularyzatorka czeskiej kultury w Polsce. Pisze o książkach i rozmawia z pisarzami na blogu „Literackie skarby świata całego”, a także w polskich („Nowa Europa Wschodnia”, „Gazeta Wyborcza”, „Fabularie”) i czeskich mediach (H7O, iLiteratura.cz).
Taciana Niadbaj – białoruska poetka i tłumaczka. Studiowała na Białoruskim Uniwersytecie Państwowym, Europejskim Uniwersytecie Humanistycznym i UMCS w Lublinie. W latach 2017–2019 oraz od roku 2021 prezeska białoruskiego PEN Clubu.
Antoni Pawlak – polski poeta i publicysta, autor ponad dwudziestu tomików poezji. Działacz opozycyjny w PRL, w stanie wojennym internowany. Studiował historię filozofii na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1983) i Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza” (2021).
Pavol Rankov – słowacki pisarz, wykładowca na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. Autor dziewięciu książek prozatorskich, tłumaczonych na wiele języków. Laureat Nagrody Literackiej Unii Europejskiej (2009) i Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” (2014) – za powieść Zdarzyło się pierwszego września, albo kiedy indziej.
Karol Sidon – czeski pisarz i dramaturg znany również pod pseudonimem Chaim Cigan, sygnatariusz Karty 77, naczelny rabin Czech. Laureat Nagrody Państwowej za Literaturę w roku 2019. W Polsce znany z powieści Sen o moim ojcu, w której mierzył się z traumą dorastania bez ojca, zamordowanego w getcie Terezin, a także z wydanych niedawno baśni dla dorosłych Na ratunek Tałesowicz.
Marta Šimečková – tłumaczka, dziennikarka, po roku 1989 redaktorka wydawnictwa Archa, później również redaktorka naczelna czesko-słowackiego tygodnika „Mosty”. Założycielka Amnesty International w Słowacji, pomysłodawczyni i organizatorka od 2009 roku Forum Środkowoeuropejskiego w Bratysławie.
Martin M. Šimečka – słowacki pisarz, dziennikarz i publicysta, założyciel wydawnictwa Archa. Były redaktor naczelny słowackiego dziennika „Sme” i czeskiego tygodnika „Respekt”, aktualnie edytor „Denníka N”. Autor kilku książek prozatorskich, w tym powieści Džin, przetłumaczonej m.in. na angielski i francuski, a także zbioru esejów, który w Polsce ukazał się pod tytułem Słowacja. Dzieje obojętności.
Agata Wróbel – tłumaczka literatury czeskiej, a przygodnie także rosyjsko- i anglojęzycznej. Przekładała m.in. teksty Anny Bolavej, Radki Denemarkovej, Markéty Pilátovej i Tatiany Zamirowskiej. Uczestniczka projektu Rozstaje i Polsko-Rosyjskiej Szkoły Przekładu, koordynatorka programu literackiego festiwalu Kino na Granicy.
